Svake godine početkom ljeta i toplijih dana ponovo se postavlja isto pitanje: Koliko je sunce štetno za kožu, da li promjene na koži ovise o izlaganju suncu i da li uopće starenje kože ima ikakve veze sa suncem?

Hronološko starenje je degenerativni proces koji je genetski uvjetovan i razvija se tokom vremena. Izbjegavanje sunca uz adekvatnu genetsku predispoziciju može rezultirati izvrsno očuvanim tonusom i elastičnošću kože i u osmoj dekadi života.

Znakovi starenja

Fotostarenje se još naziva dermatoheliozom i obično je uzrokovano hroničnom ultraljubičastom radijacijom. Pojavljivanje "znakova" starenja obično se primjećuje na licu i šakama, i predstavlja brzu procjenu starosti neke osobe.

Upoređivanjem promjena na licu i rukama s drugim regijama na tijelu moguće je uočiti bitne razlike koje su uvjetovane upravo vanjskim, klimatskim faktorima.
Razlika između površine kože mladih i starijih osoba čija je koža bila zaštićena od djelovanja sunca primjećuje se u gubitku arhitekture kože.

Još u XIX stoljeću uočeno je da sunce kancerogeno djeluje na kožu. Sredinom XX stoljeća urađena je velika studija koja je pokazala da se karcinom kože kod bijelaca južne Evrope dva puta češće javlja nego kod bijelaca sjeverne Evrope.

Pokazalo se i da su ultraljubičasti talasi dužine od 280 do 320 nm najopasniji za kožu i da upravo oni oštećuju DNA. Razvoj patoloških promjena, kao i fotostarenje, zavise od kombiniranog efekta sunčeve svjetlosti, imunološkog sistema i količine zaštitnog pigmenta - melanina.

Melanin štiti osobe tamnije puti od fotostarenja i rizika od karcinoma kože.
Osobe svjetlije puti, svijetle kose i plavih očiju daleko češće obolijevaju od tumora kože. Pjege od sunca, kao i opekotine, predstavljaju dodatni rizik za razvoj promjena na koži i ubrzano fotostarenje.

Količina melanina i stepen izlaganja sunčevoj svjetlosti razlog je male incidence tumora kože u Engleskoj u poređenju sa Australijom (sličan tip kože, ali različit stepen izlaganja sunčevoj svjetlosti), kao i visoka incidenca kancera kože kod afričkih bijelaca u odnosu na crnačko domicilno stanovništvo (različit tip kože, ali isti stepen izlaganja suncu).

Najveći rizik za ubrzano fotostarenje imaju osobe riđe, svijetloplave kose, plavih ili zelenih očiju i svijetlog tena. Zanimanja i rekreativne aktivnosti vezane za otvoreni prostor nose veći rizik ubrzanog fotostarenja i razvoja kancera kože u odnosu na zanimanja koja se obavljaju u zatvorenom prostoru.

Mornari, poljoprivrednici, rančeri, farmeri, baštovani imaju stoga veću incidencu kancera kože od ostalih zanimanja.

Danas su usvojeni klinički parametri fotostarenja koji se u manjoj ili većoj mjeri pojavljuju na koži koja je izložena suncu, a na osnovu kojih se procjenjuje stepen oštećenja kože.

Parametri fotostarenja

To su: 1. Suhoća kože: 2. Fragilnost (krhkost); 3. Hrapavost; 4. Žućkasta prebojenost; 5. Neelastičnost 6; Rastegljivost; 7. Nježnije boranje; 8. Hrapavo boranje; 9. Neregularne pigmentacije; 10. Teleangiektazije (prošireni kapilari).

Kumulativni ultraljubičasti talasi su odgovorni za 80 do 90 procenata svih parametara fotostarenja koji se s godinama pojavljuju na koži. Pokazalo se da fotoprotektivne mjere, kao što su kreme za sunčanje, odjeća i izbjegavanje sunca u prvih 18 godina života smanjuje učestalost kancera kože za 78 posto.

U Australiji je uveden poseban TV program koji je imao za cilj da educira stanovništvo i da ukaže na štetne posljedice izlaganja suncu, a sadržavao je sljedeća tri pravila:

1. Na suncu obavezno nositi šešir,

2. Sunčati se ispod suncobrana,

3. Na suncu nikada bez košulje.

6 tipova kože

S obzirom na boju i količinu zaštitnog pigmenta melanina, postoji šest tipova kože. Tip 1 - vrlo svijetla koža koja uvijek izgori, nikada ne crni na suncu; Tip 2 - svijetla koža - povremeno izgori, rijetko tamni na suncu; Tip 3 - svijetla koža - rijetko izgori, obično tamni na suncu; Tip 4 - nikada ne izgori, uvijek tamni na suncu; Tip 5 - Azijati; Tip 6 - crnci.

Dnevni Avaz